Για δεκαετίες η ζάχαρη βρίσκεται στο επίκεντρο των διατροφικών προειδοποιήσεων, συχνά χωρίς διακρίσεις. Ωστόσο, πρόσφατα επιστημονικά δεδομένα δείχνουν ότι το πρόβλημα δεν είναι μόνο η ποσότητα αλλά και η μορφή με την οποία καταναλώνεται. Η ζάχαρη που περιέχεται στα αναψυκτικά και στα γλυκά ροφήματα φαίνεται να συνδέεται με σημαντικά μεγαλύτερους μακροπρόθεσμους κινδύνους για την υγεία σε σύγκριση με την περιστασιακή κατανάλωση ενός γλυκού.
Ήδη από το 1977 οι New York Times είχαν θέσει το ερώτημα αν η ζάχαρη αποτελεί έναν «κρυφό εχθρό», την ίδια περίοδο που επιτροπή της Γερουσίας των Ηνωμένων Πολιτειών καλούσε τους πολίτες να περιορίσουν την πρόσληψή της. Παρά τις προειδοποιήσεις, η κατανάλωση πρόσθετης ζάχαρης αυξήθηκε κατά 30% από το 1977 έως το 2010. Το 2020 η αμερικανική κυβέρνηση επανήλθε, συστήνοντας η πρόσθετη ζάχαρη να μην ξεπερνά το 6% των ημερήσιων θερμίδων. Νεότερες έρευνες, ωστόσο, δείχνουν ότι ίσως το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι μόνο πόση ζάχαρη καταναλώνουμε αλλά από πού την προσλαμβάνουμε.
Διάβασε επίσης: Νομίζεις πως η ζάχαρη καταστρέφει τα δόντια σου; Αυτές οι 5 «αθώες» τροφές είναι το ίδιο επικίνδυνες
Το 2024 ερευνητές από το πανεπιστήμιο Lund δημοσίευσαν στο επιστημονικό περιοδικό Frontiers of Public Health μια εκτενή μελέτη για τη σχέση της πρόσθετης ζάχαρης με τα καρδιαγγειακά νοσήματα. Η ανάλυση βασίστηκε σε δεδομένα από δύο μεγάλες σουηδικές μελέτες πληθυσμού, την Swedish Mammography Cohort και την Cohort of Swedish Men, οι οποίες κατέγραφαν τις διατροφικές συνήθειες των συμμετεχόντων από το 1997 έως το 2009.
Μετά τον αποκλεισμό παραγόντων που θα μπορούσαν να αλλοιώσουν τα αποτελέσματα, οι ερευνητές κατέληξαν σε δείγμα σχεδόν 70.000 ατόμων. Η κατανάλωση ζάχαρης ταξινομήθηκε σε τρεις κατηγορίες, ζάχαρη ως επικάλυψη όπως το μέλι και η μαρμελάδα, γλυκίσματα όπως μπισκότα και αρτοσκευάσματα και ζαχαρούχα ροφήματα όπως τα αναψυκτικά. Παράλληλα παρακολουθήθηκε η εμφάνιση 7 διαφορετικών καρδιαγγειακών παθήσεων, μεταξύ των οποίων εγκεφαλικά επεισόδια, καρδιακή ανεπάρκεια, κολπική μαρμαρυγή και ανεύρυσμα κοιλιακής αορτής. Οι συμμετέχοντες παρακολουθήθηκαν έως το 2019. Μέσα σε αυτή τη δεκαετία 25.739 άτομα διαγνώστηκαν με κάποιο καρδιαγγειακό νόσημα. Η ανάλυση έδειξε ότι η κατανάλωση ζαχαρούχων ροφημάτων συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο για ισχαιμικό εγκεφαλικό, καρδιακή ανεπάρκεια, κολπική μαρμαρυγή και ανεύρυσμα, σε μεγαλύτερο βαθμό από κάθε άλλη μορφή ζάχαρης.
Η Suzanne Janzi, υποψήφια διδάκτορας στο πανεπιστήμιο Lund και βασική συγγραφέας της μελέτης, εξήγησε ότι «τα υγρά σάκχαρα που περιέχονται στα γλυκά ροφήματα προσφέρουν μικρότερο αίσθημα κορεσμού από τις στερεές μορφές, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε υπερκατανάλωση». Όπως σημείωσε, «παίζει ρόλο και το πλαίσιο κατανάλωσης, καθώς τα γλυκίσματα συνήθως καταναλώνονται περιστασιακά και κοινωνικά, ενώ τα ζαχαρούχα ροφήματα εντάσσονται πιο εύκολα στην καθημερινότητα». Ενδιαφέρον παρουσιάζει το εύρημα ότι η περιστασιακή κατανάλωση γλυκών συνδέθηκε με καλύτερους δείκτες υγείας σε σχέση με την πλήρη αποχή από τη ζάχαρη. Σύμφωνα με τη Suzanne Janzi, «άτομα με εξαιρετικά χαμηλή κατανάλωση ζάχαρης μπορεί να ακολουθούν πολύ περιοριστικές δίαιτες ή να έχουν ήδη προβλήματα υγείας. Η μελέτη μας δεν αποδεικνύει αιτιότητα, αλλά δείχνει ότι η απόλυτη αποφυγή της ζάχαρης δεν είναι απαραίτητα ωφέλιμη για την καρδιαγγειακή υγεία».
Αντίστοιχα συμπεράσματα προκύπτουν και από μια μεγάλη μεταανάλυση που δημοσιεύθηκε το 2025 στο περιοδικό Advances in Nutrition από ερευνητές του πανεπιστημίου Brigham Young. Η μελέτη ανέλυσε δεδομένα από περισσότερους από 500.000 ανθρώπους σε Ασία, Ευρώπη, Αυστραλία, Λατινική Αμερική και Ηνωμένες Πολιτείες και εξέτασε τη σχέση μεταξύ διαφορετικών πηγών ζάχαρης και εμφάνισης διαβήτη τύπου 2.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι τα σάκχαρα που προέρχονται από αναψυκτικά και χυμούς συνδέονται σταθερά με αυξημένο κίνδυνο διαβήτη τύπου 2, ενώ τα φυσικά σάκχαρα που περιέχονται σε ολόκληρα φρούτα φαίνεται να έχουν ακόμη και προστατευτική δράση. Η Karen Della Corte, καθηγήτρια διατροφικών επιστημών στο πανεπιστήμιο Brigham Young και επικεφαλής της έρευνας, δήλωσε ότι «πρόκειται για την πρώτη μελέτη που δείχνει ξεκάθαρη σχέση δόσης και απόκρισης ανάμεσα στις διαφορετικές πηγές ζάχαρης και στον διαβήτη τύπου 2».
Όπως τόνισε, «η κατανάλωση ζάχαρης σε υγρή μορφή, είτε προέρχεται από αναψυκτικά είτε από χυμούς, είναι σαφώς πιο επιβαρυντική για την υγεία από την κατανάλωσή της μέσω στερεών τροφίμων». Σύμφωνα με την ίδια, οι μελλοντικές διατροφικές οδηγίες θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη όχι μόνο την ποσότητα αλλά και την πηγή της ζάχαρης.
Τα ευρήματα των δύο μελετών συγκλίνουν σε ένα σαφές συμπέρασμα. Η ζάχαρη δεν λειτουργεί με τον ίδιο τρόπο στον οργανισμό σε όλες τις μορφές της. Ένα κομμάτι γλυκό περιστασιακά δεν φαίνεται να έχει τις ίδιες συνέπειες με την καθημερινή κατανάλωση ζαχαρούχων ροφημάτων, τα οποία αποτελούν έναν από τους βασικούς παράγοντες χρόνιων μεταβολικών και καρδιαγγειακών παθήσεων.
Κεντρική φωτογραφία: www.freepik.com
Διάβασε επίσης:
- Αυτά είναι τα σημάδια που αποδεικνύουν ότι καταναλώνεις υπερβολική ζάχαρη
- Τα φαινόμενα απατούν: Αυτό το φυσικό γλυκαντικό είναι πιο ύπουλο κι από τη ζάχαρη
Για σχόλια, μηνύματα ή φωτογραφικό υλικό σχετικά με το Mad.gr, επισκεφτείτε μας στο Facebook, επικοινωνήστε μέσω Twitter ή ακολουθήστε μας στο Instagram.
