Σε μια εποχή όπου η τεχνολογία και η αστικοποίηση καθορίζουν όλο και περισσότερο τον ρυθμό της καθημερινότητας, η σχέση του ανθρώπου με τη φύση φαίνεται να εξασθενεί. Μια νέα διεθνής έρευνα, η μεγαλύτερη μέχρι τώρα, που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Ambio καταγράφει πώς οι κοινωνίες σε ολόκληρο τον κόσμο απομακρύνονται –ή, αντιθέτως, διατηρούν ζωντανή– την πνευματική και συναισθηματική τους σύνδεση με το φυσικό περιβάλλον. Τα αποτελέσματα αποκαλύπτουν σημαντικές πολιτισμικές διαφοροποιήσεις, αλλά και μια κοινή ανησυχητική τάση: όσο πιο ανεπτυγμένες και αστικοποιημένες είναι οι χώρες, τόσο πιο αποκομμένοι δείχνουν οι πολίτες τους από τον φυσικό κόσμο.
Η Ελλάδα βρίσκεται στην 27η θέση ανάμεσα σε 61 χώρες ως προς τη σύνδεση των ανθρώπων με τη φύση. Η έρευνα, με επικεφαλής τον Miles Richardson, καθηγητή στο University of Derby στη Βρετανία, ανέλυσε δεδομένα από περισσότερους από 57.000 συμμετέχοντες σε 61 χώρες σε όλο τον κόσμο και εξετάζει πώς κοινωνικοί, πολιτισμικοί και οικονομικοί παράγοντες επηρεάζουν τη συναισθηματική και πνευματική σχέση των ανθρώπων με τον φυσικό κόσμο.
Διάβασε επίσης: Γιατί χασμουριόμαστε τελικά; Οι επιστήμονες δίνουν απάντηση στο μέγα μυστήριο
Νεπάλ και Ιράν στην κορυφή
Στην κορυφή της παγκόσμιας κατάταξης βρίσκονται χώρες στις οποίες η καθημερινή ζωή παραμένει άρρηκτα δεμένη με τη φύση. Στην πρώτη πεντάδα βρίσκονται το Νεπάλ (με δείκτη 1,386), ακολουθεί το Ιράν και έπεται η Νότια Αφρική. Την Τέταρτη θέση καταλαμβάνει το Μπανγκλαντές και την πέμπτη η Νιγηρία. Η Κροατία (0.944 ) και η Βουλγαρία (0.883) είναι οι μόνες ευρωπαϊκές χώρες που περιλαμβάνονται στη δεκάδα με τη μεγαλύτερη σύνδεση με τη φύση, ενώ η Γαλλία (0.704) ακολουθεί στην 19η θέση. Στον αντίποδα, η Μεγάλη Βρετανία βρίσκεται με το απόλυτο μηδέν (0.000) στην θέση 55, κοντά στο τέλος της λίστας των 61 χωρών. Έκπληξη όμως προκαλεί το γεγονός ότι υπάρχουν χώρες που έπονται της Αγγλίας και καταγράφουν αρνητικό πρόσημο. Η χώρα με τη χαμηλότερη σύνδεση με τη φύση παγκοσμίως είναι η Ισπανία που με αρνητικό δείκτη −0.613. Δεύτερη από το τέλος είναι η Ιαπωνία (− 0.391), τρίτο το Ισραήλ (− 0.303), ακολουθεί η Γερμανία (−0.080), Καναδάς (−0.067) και η Ολλανδία (-0.054).
Η Ελλάδα, με δείκτη 0,516, κατατάσσεται πάνω από χώρες όπως η Λιθουανία (0.507), το Μπαχρέιν (0.488) και η Ινδία (0.466), αλλά χαμηλότερα από την Τουρκία (0.655), την Εσθονία (0,591) και τη Σλοβενία (0,594). Παρότι η χώρα μας διαθέτει εξαιρετικό φυσικό πλούτο, με βουνά, θάλασσες και δάση που χαρακτηρίζουν την ταυτότητά της, φαίνεται ότι η εσωτερική σχέση των πολιτών με τη φύση έχει εξασθενήσει σταδιακά τις τελευταίες δεκαετίες. «Η σύνδεση με τη φύση δεν αφορά μόνο τις πράξεις μας, αλλά τον τρόπο που αισθανόμαστε, σκεφτόμαστε και αντιλαμβανόμαστε τη θέση μας μέσα στον έμβιο κόσμο», δήλωσε ο Miles Richardson, σχολιάζοντας τα αποτελέσματα. «Έχουμε εξελιχθεί σε κοινωνίες περισσότερο ορθολογικές, οικονομικές και τεχνοκρατικές. Αυτό μάς έχει προσφέρει αναμφισβήτητα πρόοδο και ευημερία, αλλά ταυτόχρονα έχει περιορίσει τη φυσική μας ενσυναίσθηση. Το ζητούμενο είναι πώς θα ξαναβρούμε αυτή την ισορροπία». Η μελέτη αναδεικνύει την «πνευματικότητα» ως τον ισχυρότερο δείκτη που σχετίζεται με τη στενή σχέση με τη φύση. Οι κοινωνίες στις οποίες η Πίστη και οι συλλογικές αξίες διατηρούν κεντρικό ρόλο φαίνεται να έχουν βαθύτερη σύνδεση με τον φυσικό κόσμο. Αντίθετα, υψηλά επίπεδα αστικοποίησης, εισοδήματος και χρήσης διαδικτύου συνδέονται με μικρότερη «οικειότητα με το φυσικό περιβάλλον».
Επιφανειακή αλληλεπίδραση
Παρά το γεγονός ότι η Βρετανία διαθέτει ένα από τα υψηλότερα ποσοστά συμμετοχής σε περιβαλλοντικές οργανώσεις, αυτό, όπως προκύπτει από τη μελέτη, δεν φαίνεται να αυξάνει την ουσιαστική εγγύτητα των πολιτών με τη φύση. Αντίστοιχα, στην Ελλάδα, η οποία έχει βιώσει έντονη αστικοποίηση και ραγδαία τουριστική ανάπτυξη, η σχέση με το φυσικό περιβάλλον φαίνεται να έχει περιοριστεί σε επιφανειακή αλληλεπίδραση.
Ο Miles Richardson προτείνει σειρά πολιτικών και κοινωνικών παρεμβάσεων για την ενίσχυση της σχέσης αυτής: «Η φύση πρέπει να γίνει μέρος της δημόσιας υγείας, της εκπαίδευσης και της επιχειρηματικής δραστηριότητας. Μπορούμε να εντάξουμε τη βιοποικιλότητα στη λήψη αποφάσεων, να αναγνωρίσουμε τα δικαιώματα της φύσης στη νομοθεσία και να δούμε το φυσικό περιβάλλον ως εταίρο και όχι ως πόρο». Η ελληνική πραγματικότητα αντικατοπτρίζει ακριβώς αυτή τη διεθνή τάση. Η απομάκρυνση από την ύπαιθρο, η απώλεια παραδοσιακών κοινοτήτων και η αυξανόμενη εξάρτηση από τον αστικό τρόπο ζωής έχουν περιορίσει τη βιωματική σχέση των Ελλήνων με τη φύση. Ωστόσο, τα στοιχεία δείχνουν ότι η σχέση αυτή μπορεί να ανακτηθεί, μέσα από την παιδεία, την επαφή με το φυσικό περιβάλλον και την καλλιέργεια περιβαλλοντικής ευαισθησίας από νεαρή ηλικία. Όπως επισημαίνει ο Miles Richardson, «η αναζωογόνηση της σχέσης μας με τη φύση δεν είναι απλώς θέμα αισθητικής ή νοσταλγίας, είναι προϋπόθεση για την ψυχική μας ισορροπία και τη βιωσιμότητα του πλανήτη».
Διάβασε επίσης: Τα AI chatbots «κολακεύουν» και λένε πάντα «ναι»… κι αυτό είναι πρόβλημα
Για σχόλια, μηνύματα ή φωτογραφικό υλικό σχετικά με το Mad.gr, επισκεφτείτε μας στο Facebook, επικοινωνήστε μέσω Twitter ή ακολουθήστε μας στο Instagram.
Ακολουθήστε το Mad.gr στο Google News
