Η Παγκόσμια Ημέρα Γυναίκας, που τιμάται κάθε χρόνο στις 8 Μαρτίου, αποτελεί μία από τις σημαντικότερες διεθνείς ημέρες αφιερωμένες στα ανθρώπινα δικαιώματα, στην κοινωνική δικαιοσύνη και στην ισότητα των φύλων. Η ημέρα αυτή δεν έχει μόνο εορταστικό χαρακτήρα αλλά λειτουργεί κυρίως ως υπενθύμιση των ιστορικών αγώνων που έδωσαν οι γυναίκες σε ολόκληρο τον κόσμο για αξιοπρέπεια, πολιτικά δικαιώματα και ίσες ευκαιρίες. Μέσα από απεργίες, κοινωνικά κινήματα και πολιτικές μεταρρυθμίσεις, η 8η Μαρτίου εξελίχθηκε σε ένα παγκόσμιο σύμβολο της προσπάθειας για ισότητα.
Η ιστορία της ημέρας ωστόσο δεν είναι απλή ούτε μονοδιάστατη. Η Γαλλίδα ιστορικός Françoise Thébaud, ειδική στην ιστορία των γυναικών και των φεμινιστικών κινημάτων, εξηγεί σε δηλώσεις της στο Γαλλικό Πρακτορείο Ειδήσεων (AFP) ότι η πορεία της συγκεκριμένης επετείου δεν ήταν γραμμική αλλά διαμορφώθηκε μέσα από διαφορετικά πολιτικά και κοινωνικά πλαίσια. Όπως σημειώνει χαρακτηριστικά, «η ιστορία της 8ης Μαρτίου είναι πολύ περίπλοκη και δείχνει ότι μια τέτοια ημέρα μπορεί να αποκτήσει διαφορετικές σημασίες όταν χρησιμοποιείται πολιτικά από διαφορετικές ομάδες».
Διάβασε επίσης: Παγκόσμια Ημέρα κατά του Καρκίνου του Μαστού: Γυναίκες που νίκησαν και έδωσαν κουράγιο σε χιλιάδες άλλες
Η πορεία προς την καθιέρωση της Παγκόσμιας Ημέρας της Γυναίκας ξεκινά στις αρχές του 20ού αιώνα, σε μια περίοδο έντονων εργατικών διεκδικήσεων. Στις 28 Φεβρουαρίου 1909 το Σοσιαλιστικό Κόμμα των Ηνωμένων Πολιτειών διοργάνωσε την πρώτη National Woman’s Day στις Ηνωμένες Πολιτείες. Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε προς τιμήν περίπου 15.000 γυναικών εργατριών που είχαν διαδηλώσει στη Νέα Υόρκη ζητώντας καλύτερες συνθήκες εργασίας και ίση αμοιβή.
Ένα χρόνο αργότερα, το 1910, η ακτιβίστρια για τα δικαιώματα των γυναικών Clara Zetkin πρότεινε τη δημιουργία μιας διεθνούς ημέρας αφιερωμένης στους αγώνες των γυναικών. Η πρόταση παρουσιάστηκε κατά τη διάρκεια συνεδρίου της Διεθνούς Σοσιαλιστικής Γυναικών στην Κοπεγχάγη και έγινε δεκτή από τους συμμετέχοντες.
Η πρώτη International Women’s Day γιορτάστηκε στις 19 Μαρτίου 1911 στην Αυστρία, στη Δανία, στη Γερμανία και στην Ελβετία. Περισσότεροι από 1 εκατομμύριο άνθρωποι συμμετείχαν σε συγκεντρώσεις και εκδηλώσεις που διεκδικούσαν πολιτικά δικαιώματα, εργασιακή ισότητα και κοινωνική προστασία για τις γυναίκες.
Η ημερομηνία της 8ης Μαρτίου συνδέθηκε οριστικά με τη συγκεκριμένη επέτειο το 1917, όταν γυναίκες στη Ρωσία κατέβηκαν σε μαζικές διαδηλώσεις ζητώντας «ψωμί και ειρήνη» εν μέσω του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Οι κινητοποιήσεις αυτές πυροδότησαν μια σειρά πολιτικών εξελίξεων που οδήγησαν στην παραίτηση του Τσάρου Νικόλαου Β’. Η προσωρινή κυβέρνηση που σχηματίστηκε στη συνέχεια αναγνώρισε το δικαίωμα ψήφου στις γυναίκες. Για αρκετές δεκαετίες η 8η Μαρτίου γιορταζόταν κυρίως σε χώρες που ανήκαν στο σοσιαλιστικό μπλοκ, ιδιαίτερα μετά το 1945. Όπως επισημαίνει η Françoise Thébaud, η ημέρα εκείνη την περίοδο συνδέθηκε έντονα με την πολιτική παράδοση του σοσιαλιστικού κινήματος.
Η σημασία της όμως άρχισε να μεταβάλλεται από τη δεκαετία του 1970, όταν τα φεμινιστικά κινήματα σε πολλές χώρες υιοθέτησαν την επέτειο και της έδωσαν μια ευρύτερη κοινωνική διάσταση. Σύμφωνα με τη Françoise Thébaud, η εξέλιξη αυτή «αφαίρεσε από την ημέρα την προνομιακή της σχέση με τον κομμουνισμό και της έδωσε μια πιο έντονα ακτιβιστική διάσταση». Το 1975 ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών αναγνώρισε επίσημα την Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας και άρχισε να προωθεί τον ετήσιο εορτασμό της σε παγκόσμιο επίπεδο. Από τότε η ημέρα αποτελεί σημαντικό σημείο αναφοράς για την προώθηση της ισότητας των φύλων.
Μωβ, πράσινο και λευκό… τα χρώματα της ημέρας
Ο συμβολισμός της ημέρας αποτυπώνεται και στα χαρακτηριστικά της χρώματα. Το διεθνές σύμβολο της Παγκόσμιας Ημέρας της Γυναίκας είναι το σύμβολο του γυναικείου φύλου, το οποίο συχνά συνοδεύεται από τα χρώματα μωβ, πράσινο και λευκό. Σύμφωνα με την επίσημη ιστοσελίδα της International Women’s Day, το μωβ συμβολίζει την αξιοπρέπεια και τη δικαιοσύνη, το πράσινο την ελπίδα και το λευκό την αγνότητα. Τα χρώματα αυτά χρησιμοποιήθηκαν για πρώτη φορά το 1908 από την οργάνωση Women’s Social and Political Union στο Ηνωμένο Βασίλειο.
Διαφορετική σημασία σε κάθε χώρα
Η σημασία της ημέρας διαφέρει από χώρα σε χώρα. Σε ορισμένα κράτη αποτελεί ημέρα κινητοποιήσεων και κοινωνικών διεκδικήσεων, ενώ σε άλλα έχει πιο εορταστικό χαρακτήρα. Σε αρκετές χώρες αποτελεί και επίσημη εθνική αργία, μεταξύ των οποίων η Αρμενία, η Λευκορωσία, η Καμπότζη, η Κούβα, η Γεωργία, το Λάος, η Μογγολία, το Μαυροβούνιο, η Ρωσία, η Ουγκάντα, η Ουκρανία και το Βιετνάμ.
Σε χώρες της νοτιοανατολικής Ευρώπης όπως η Αλβανία, η Βόρεια Μακεδονία, η Σερβία και το Ουζμπεκιστάν η ημέρα συνδέεται συχνά και με τον εορτασμό της μητρότητας. Στην Κίνα πολλές γυναίκες λαμβάνουν μισή ημέρα άδεια από την εργασία τους, ενώ στην Ιταλία η ημέρα συνοδεύεται παραδοσιακά από την προσφορά λουλουδιών μιμόζας.
Από το 1996 ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών καθιέρωσε την πρακτική της επιλογής ετήσιου θεματικού μηνύματος για την Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας. Το πρώτο θέμα ήταν «Celebrating the Past, Planning for the Future».
Περισσότερο από έναν αιώνα μετά τις πρώτες εργατικές κινητοποιήσεις που έθεσαν τις βάσεις για την καθιέρωση της Παγκόσμιας Ημέρας της Γυναίκας, η 8η Μαρτίου εξακολουθεί να αποτελεί ένα ισχυρό σύμβολο κοινωνικής προόδου. Η ημέρα αυτή υπενθυμίζει ότι η ιστορία των γυναικών είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την εξέλιξη των κοινωνιών και ότι η ισότητα των φύλων παραμένει μια διαρκής και συλλογική πρόκληση για το μέλλον.
Κεντρική φωτογραφία: www.freepik.com
Διάβασε επίσης: Παγκόσμια Ημέρα Γυναίκας: Το Μουσείο Μαρία Κάλλας υποδέχεται τις Rainbow Mermaids και τη Χάρις Αλεξίου
Για σχόλια, μηνύματα ή φωτογραφικό υλικό σχετικά με το Mad.gr, επισκεφτείτε μας στο Facebook, επικοινωνήστε μέσω Twitter ή ακολουθήστε μας στο Instagram.
