Η Σαρδηνία, το καταπράσινο νησί με τις λευκές παραλίες και τη βαριά ιστορία, δίνει μια σκληρή μάχη… αυτή της επιβίωσης. Παρότι αποτελεί έναν από τους πιο δημοφιλείς τουριστικούς προορισμούς της Μεσογείου, οι μόνιμοι κάτοικοι λιγοστεύουν χρόνο με τον χρόνο. Τα μικρά χωριά ερημώνουν, οι νέοι μεταναστεύουν για εργασία και τα παιδιά γίνονται είδος προς εξαφάνιση.
Σύμφωνα με τα στοιχεία, ο πληθυσμός της Σαρδηνίας έχει πέσει από 1,64 εκατομμύρια σε 1,57 εκατομμύρια μέσα σε τρεις δεκαετίες. Οι μισοί κάτοικοι συγκεντρώνονται πλέον στα δύο μεγάλα αστικά κέντρα του νησιού, αφήνοντας πίσω μια ενδοχώρα που παλεύει να ανασάνει. Όπως αναφέρει το Politico, η Ιταλία έχει ήδη από τα χαμηλότερα ποσοστά γεννήσεων στην Ευρώπη, μόλις 1,18 παιδιά ανά γυναίκα, ενώ η Σαρδηνία κατέχει τη θλιβερή πρωτιά με μόλις 0,91, πολύ κάτω από το 2,1 που απαιτείται για έναν σταθερό πληθυσμό.
Διάβασε επίσης: 5 κοντινοί προορισμοί για να αποδράσεις ένα σαββατοκύριακο του Οκτωβρίου
Στο μικρότερο χωριό του νησιού, το Baradili, οι αριθμοί μιλούν από μόνοι τους. Μόλις 76 κάτοικοι και, όπως λέει η δήμαρχος Maria Anna Camenta, «το τελευταίο παιδί γεννήθηκε πριν από δέκα χρόνια». Το μονοθέσιο δημοτικό σχολείο έχει κλείσει εδώ και τρεις δεκαετίες, και τα λίγα παιδιά των γύρω χωριών μετακινούνται με δωρεάν λεωφορείο σε τρία διαφορετικά χωριά. Το κοντινότερο λύκειο και νοσοκομείο βρίσκονται πάνω από 30 χιλιόμετρα μακριά.
Για να ανακόψει αυτή την πληθυσμιακή αιμορραγία, η Περιφέρεια Σαρδηνίας ρίχνει στην «αρένα» γενναία οικονομικά κίνητρα. Όσοι αποφασίσουν να εγκατασταθούν μόνιμα σε χωριά με λιγότερους από 3.000 κατοίκους μπορούν να λάβουν έως 15.000 ευρώ για την αγορά ή ανακαίνιση κατοικίας, 20.000 ευρώ για την έναρξη μικρής επιχείρησης, ενώ προβλέπεται και μηνιαίο επίδομα 600 ευρώ για το πρώτο παιδί και 400 ευρώ για κάθε επόμενο έως την ηλικία των πέντε ετών.
Ορισμένοι δήμοι προσθέτουν επιπλέον μπόνους, όπως το Baradili με επιδότηση 10.000 ευρώ, ενώ το Ollolai έχει γίνει διάσημο για τα «σπίτια του ενός ευρώ», μια πρωτοβουλία που προσέλκυσε διεθνές ενδιαφέρον. Παρ’ όλα αυτά, τα αποτελέσματα παραμένουν περιορισμένα: οι μετανάστες αντιπροσωπεύουν μόλις το 3,3% του πληθυσμού, έναντι 8,9% του εθνικού μέσου όρου.
Κόντρα στο ρεύμα, μερικοί τολμηροί, κυρίως ξένοι ή απόδημοι Σαρδηνοί, επιλέγουν να πάνε αντίθετα στο ρεύμα. Ο Ισπανός φωτογράφος Ivo Rovira εγκαταστάθηκε στην Armungia (με λιγότερους από 400 κατοίκους), αγόρασε ένα παλιό πέτρινο σπίτι, το ανακαίνισε και άνοιξε μικρό εστιατόριο. Η Αυστραλή με ιταλικές ρίζες Bianca Fontana άφησε τις μητροπόλεις, αγόρασε σπίτι στη Nulvi (περίπου 2.500 κατοίκους) και μοιράζεται στο YouTube βίντεο από τη νέα της ζωή, γεμάτη ανακαινίσεις, τοπικό κρασί και χωριάτικη ηρεμία. Ο Marcello Contu, αφού έζησε σε Τορίνο, Βαρκελώνη και Αυστραλία, γύρισε στο Bidonì (120 κάτοικοι) για να φτιάξει φυτικά τυριά. «Τα μικρά χωριά είναι ιδανικά για τεχνίτες και δημιουργούς. Έχουν χρόνο, ανθρώπινη κλίμακα και αυθεντικές σχέσεις», λέει.
Ωστόσο, η πραγματικότητα παραμένει δύσκολη. Η απομόνωση, οι ελλείψεις σε βασικές υπηρεσίες, οι ακριβές μετακινήσεις και τα υψηλά κόστη ανακαίνισης κάνουν πολλούς να το ξανασκεφτούν. Το Ollolai, παρότι έγινε παγκόσμια γνωστό για τα σπίτια του ενός ευρώ, είδε τον πληθυσμό του να μειώνεται από 1.300 κατοίκους το 2016 σε 1.150 σήμερα, παρότι περισσότεροι από 100.000 άνθρωποι είχαν εκδηλώσει ενδιαφέρον για το πρόγραμμα.
Όπως φαίνεται, τα οικονομικά κίνητρα από μόνα τους δεν αρκούν. Για να επιστρέψει η ζωή στα χωριά, χρειάζονται δουλειές, ταχύτατο διαδίκτυο, σχολεία, γιατροί και αξιόπιστες συγκοινωνίες. Η στοχευμένη ενίσχυση μικρών επιχειρήσεων, ο βιώσιμος τουρισμός, η αγροδιατροφή και η τηλεργασία θα μπορούσαν να αποτελέσουν τη βάση για μια νέα τοπική οικονομία, αρκεί να υπάρξει στήριξη και σωστός σχεδιασμός.
Παρά τις δυσκολίες, το νησί δεν το βάζει κάτω. Όπως λέει ο δήμαρχος του Ollolai, «η ενδοχώρα της Σαρδηνίας έχει περάσει πανώλες και πολέμους και στάθηκε όρθια. Η ποιότητα ζωής εδώ είναι ασύγκριτη, και οι ωραιότερες παραλίες του κόσμου είναι μόλις μία ώρα μακριά. Τα όμορφα πράγματα δεν πεθαίνουν». Και ίσως, τελικά, αυτή η φράση να είναι η πιο αληθινή περιγραφή της Σαρδηνίας σήμερα: ενός νησιού που, παρότι χάνει ανθρώπους, δεν χάνει την ψυχή του.
Διάβασε επίσης: Αυτά είναι τα ελληνικά χωριά που είναι πιο cozy κι από Pinterest board
Για σχόλια, μηνύματα ή φωτογραφικό υλικό σχετικά με το Mad.gr, επισκεφτείτε μας στο Facebook, επικοινωνήστε μέσω Twitter ή ακολουθήστε μας στο Instagram.
