Η τεχνητή νοημοσύνη μπαίνει όλο και περισσότερο στην καθημερινότητά σου, αλλά τι θα γινόταν αν έφτανε στο σημείο να πάρει τη θέση των ηθοποιών πάνω στη θεατρική σκηνή; Θα μπορούσε ένα AI μοντέλο να αντικαταστήσει την ανθρώπινη ερμηνεία, την αμηχανία της στιγμής, τα λάθη, τον ιδρώτα και εκείνη τη μοναδική επικοινωνία που δημιουργείται ανάμεσα στον ηθοποιό και το κοινό; Αυτά είναι μερικά από τα ερωτήματα που φέρνει στο προσκήνιο η παράσταση «ΝΤΑΡFΣΤΕΛΕΡ», η οποία επιστρέφει για δεύτερη χρονιά, μετά την επιτυχία και τα sold out της προηγούμενης σεζόν. Η Δάφνη Χασούρου και η Ναυσικά Κοριαλού, δύο από τις ηθοποιούς της παράστασης, βρέθηκαν στο «Talk to MAD» με την Αθηνά Κλήμη και μίλησαν για το δυστοπικό μέλλον που παρουσιάζεται επί σκηνής, τους ρόλους τους και τους προβληματισμούς που γεννά η ολοένα μεγαλύτερη παρουσία της τεχνητής νοημοσύνης στην τέχνη. Και κάπου εκεί, η συζήτηση γίνεται πιο προσωπική: αν το AI έπαιρνε πράγματι τη θέση των ηθοποιών, τι θα απέμενε από τη μαγεία του θεάτρου;
Η υπόθεση της παράστασης σε μεταφέρει σε έναν κόσμο όπου οι άνθρωποι ηθοποιοί αποτελούν πλέον παρελθόν. Στη θέση τους βρίσκονται εξελιγμένα μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης, τα οποία δεν κουράζονται, δεν αρρωσταίνουν, δεν κάνουν λάθη και δεν χρειάζεται να ακυρώσουν μια παράσταση. Όλα μοιάζουν να λειτουργούν τέλεια, τουλάχιστον με βάση τα δεδομένα ενός συστήματος που έχει ως προτεραιότητα την αποτελεσματικότητα.
Διάβασε επίσης: Ο Γιάννης Χατζηγεωργίου στο Talk to Mad: «Θα καταθέσω τραγούδι στη Eurovision όταν βρω το κατάλληλο κομμάτι»
Οι περισσότεροι ηθοποιοί έχουν παραχωρήσει τα δικαιώματα της εικόνας και των χαρακτηριστικών τους, επιτρέποντας στην τεχνολογία να αξιοποιήσει το υλικό τους για τη δημιουργία ψηφιακών ερμηνευτών. Ωστόσο, σε αυτό το νέο θεατρικό τοπίο υπάρχει ένας παλιός θεατρίνος που δεν έχει παραχωρήσει τα δικαιώματά του και εργάζεται πλέον ως καθαριστής σε ένα θέατρο. Κάποια στιγμή, αποφασίζει να πάρει την κατάσταση στα χέρια του και να διεκδικήσει ξανά τον χώρο που θεωρεί δικό του.
Το έργο δεν μένει, όμως, μόνο στην αντιπαράθεση ανθρώπου και μηχανής. Αντί να παρουσιάζει την τεχνολογία αποκλειστικά ως απειλή, αφήνει χώρο για ερωτήματα σχετικά με τη θέση της στην κοινωνία, τις δυνατότητές της και τα όρια που χρειάζεται να υπάρχουν. Άλλωστε, όταν η τελειότητα γίνεται αυτοσκοπός, αξίζει να αναρωτηθείς αν υπάρχει ακόμη χώρος για όσα κάνουν έναν άνθρωπο ξεχωριστό.
Δάφνη Χασούρου και Ναυσικά Κοριαλού: Οι ρόλοι τους στη θεατρική παράσταση
Στη συζήτησή τους με την Αθηνά Κλήμη, οι δύο ηθοποιοί μίλησαν και για τους χαρακτήρες που ενσαρκώνουν, οι οποίοι προσεγγίζουν με διαφορετικό τρόπο τον κόσμο της παράστασης. Η Ναυσικά Κοριαλού υποδύεται μια παλιά, καταξιωμένη θεατρίνα που έχει παραχωρήσει τα δικαιώματά της και πλέον υπηρετεί τη νέα πραγματικότητα, όπου τα AI μοντέλα έχουν πάρει τη θέση των ανθρώπων στη σκηνή. Παρότι έχει αποδεχτεί αυτή την αλλαγή, ο χαρακτήρας της φαίνεται να βρίσκεται σε μια εσωτερική σύγκρουση. Από τη μία πλευρά, έχει αφήσει πίσω της την απαιτητική ζωή του θεάτρου, ενώ από την άλλη, η επαφή της με έναν χώρο που κάποτε αποτελούσε το πάθος της ξυπνά αναμνήσεις και συναισθήματα.
Η ίδια η Ναυσικά εξήγησε ότι ο ρόλος της απέχει αρκετά από την προσωπικότητά της, καθώς πρόκειται για μια μεγαλύτερη γυναίκα με διαφορετικές εμπειρίες και ιδιοσυγκρασία. Αυτή η απόσταση, ωστόσο, ήταν και ένα από τα στοιχεία που την κέντρισαν, αφού της έδωσε την ευκαιρία να εξερευνήσει έναν διαφορετικό χαρακτήρα και να δοκιμαστεί υποκριτικά.
Από την άλλη, η Δάφνη Χασούρου υποδύεται ένα ιδιαίτερα εξελιγμένο μοντέλο τεχνητής νοημοσύνης, το οποίο έχει δημιουργηθεί με βάση τα χαρακτηριστικά μιας σπουδαίας ηθοποιού του παρελθόντος, της Μέλα Στοουν. Ο χαρακτήρας της συνδέεται με τον πρωταγωνιστή της ιστορίας, καθώς αποτελεί μια ψηφιακή εκδοχή της παλιάς αγαπημένης του. Η παρουσία της, όμως, δεν περιορίζεται σε μια απλή αντιπαράθεση με τον άνθρωπο, καθώς λειτουργεί με έναν πιο απρόσμενο και υπόγειο τρόπο μέσα στην εξέλιξη της ιστορίας.
Θα μπορούσε η AI να αντικαταστήσει πραγματικά τους ηθοποιούς;
Η ερώτηση της Αθηνάς Κλήμη έφερε τη συζήτηση από τη θεατρική σκηνή στην πραγματικότητα: τι θα άλλαζε πρώτο στο επάγγελμα των ηθοποιών αν η τεχνητή νοημοσύνη έφτανε πράγματι στο σημείο να τους αντικαταστήσει;
Η Δάφνη Χασούρου σημείωσε ότι μια τέτοια εξέλιξη θα άλλαζε ριζικά τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί το επάγγελμα, αφού τα ψηφιακά μοντέλα βασίζονται ήδη σε στοιχεία υπαρκτών ανθρώπων, όπως η φωνή, η εκφραστικότητα και οι ερμηνείες τους. Έτσι, ακόμη και αν ένας ηθοποιός έβλεπε τον εαυτό του να αναπαράγεται ψηφιακά, θα έπρεπε να αναρωτηθεί ποια θα ήταν η θέση του σε αυτή τη νέα συνθήκη.
Η Ναυσικά Κοριαλού στάθηκε, από την πλευρά της, στην ίδια τη φύση του θεάτρου. Όπως εξήγησε, η ζωντανή παράσταση είναι μια βαθιά ανθρώπινη εμπειρία, καθώς το κοινό παρακολουθεί έναν άνθρωπο να εκτίθεται μπροστά του, να δοκιμάζει, να κάνει λάθη και να ιδρώνει. Αυτές οι μικρές, απρόβλεπτες στιγμές δεν αποτελούν ατέλειες που πρέπει απαραίτητα να διορθωθούν, αλλά κομμάτια της εμπειρίας που κάνουν το θέατρο ξεχωριστό.
Εξίσου σημαντική είναι και η αμφίδρομη σχέση ανάμεσα στη σκηνή και την πλατεία. Ο ηθοποιός δεν προσφέρει απλώς μια ερμηνεία, αλλά επηρεάζεται από την ενέργεια του κοινού, τις αντιδράσεις του και την ατμόσφαιρα που διαμορφώνεται κάθε βράδυ. Μια παράσταση δεν είναι ποτέ ακριβώς ίδια με την προηγούμενη, ακόμη κι αν το κείμενο και οι συνθήκες παραμένουν σταθερά.
Και αυτό είναι ίσως το πιο ενδιαφέρον ερώτημα που αφήνει πίσω της η συζήτηση: αν ένα AI μπορεί να μιμηθεί την ανθρώπινη ερμηνεία με εντυπωσιακή ακρίβεια, μπορεί άραγε να αναπαράγει και εκείνη τη ζωντανή σύνδεση που δημιουργείται ανάμεσα σε έναν άνθρωπο και σε όσους τον παρακολουθούν;
Οι προβληματισμοί της τεχνητής νοημοσύνης και η δύναμη της ανθρώπινης δημιουργίας
Η σχέση της τέχνης με την τεχνολογία δεν είναι ένα ζήτημα που απασχόλησε τις δύο ηθοποιούς μόνο μέσα από τους ρόλους τους. Όπως ανέφερε η Δάφνη Χασούρου, παρακολουθεί τις εξελίξεις γύρω από την τεχνητή νοημοσύνη και τις εφαρμογές της, ιδιαίτερα σε τομείς όπως τα βίντεο, τα ηχητικά, τα voice overs και οι διαφημίσεις. Πρόκειται για πεδία στα οποία η δυνατότητα ψηφιακής αναπαραγωγής της ανθρώπινης φωνής ή εικόνας δημιουργεί ήδη νέους προβληματισμούς για το μέλλον των επαγγελμάτων.
Παρά τις ανησυχίες, η ίδια έχει αποφασίσει να συνεχίσει τον δρόμο που επέλεξε, χωρίς να εγκαταλείπει την υποκριτική εξαιτίας των πιθανών αλλαγών. Η συμμετοχή της στην παράσταση έγινε, μάλιστα, μια αφορμή να εξετάσει στην πράξη τι είναι αυτό που δεν μπορεί εύκολα να αντικατασταθεί από ένα ψηφιακό μοντέλο.
Η προετοιμασία του έργου έφερε και τις δύο ηθοποιούς αντιμέτωπες με δημιουργικές προκλήσεις. Όπως εξήγησε η Δάφνη, όταν ξεκίνησαν οι πρόβες, υπήρχε το βιβλίο πάνω στο οποίο βασίστηκε η παράσταση, αλλά όχι ακόμη ένα ολοκληρωμένο θεατρικό κείμενο. Επειδή ο χαρακτήρας της δεν είχε ουσιαστικά λόγια στο αρχικό υλικό, χρειάστηκε να δουλέψει μαζί με τον σκηνοθέτη Θανάση Δόβρη για να διαμορφώσουν εκ νέου τον ρόλο σύμφωνα με τις ανάγκες της σκηνικής εκδοχής.
Για τη Ναυσικά, η πρόκληση ήταν να μπει στα παπούτσια μιας γυναίκας με πολύ διαφορετική ηλικία, εμπειρίες και διαδρομή από τη δική της. Η διαδικασία αυτή, όπως είπε, ήταν ταυτόχρονα απαιτητική και δημιουργική, καθώς της επέτρεψε να εξερευνήσει νέες πλευρές της υποκριτικής της.
Μια παράσταση που δεν δίνει έτοιμες απαντήσεις
Ένα από τα στοιχεία που ξεχωρίζουν στο «ΝΤΑΡFΣΤΕΛΕΡ» είναι ότι δεν επιχειρεί να επιβάλει μία συγκεκριμένη ερμηνεία στο κοινό. Αντίθετα, θέτει ερωτήματα και αφήνει τους θεατές να τα επεξεργαστούν μέσα από τη δική τους εμπειρία. Όπως ανέφερε η Ναυσικά Κοριαλού, κάθε άνθρωπος μπορεί να πάρει κάτι διαφορετικό από την παράσταση, είτε πρόκειται για μια σκέψη, ένα συναίσθημα είτε για έναν προβληματισμό που θα συνεχίσει να τον απασχολεί και μετά το τέλος της.
Η παράσταση έχει, επίσης, στοιχεία διαδραστικότητας, καθώς η δράση δεν περιορίζεται αποκλειστικά στην παραδοσιακή σκηνή. Ανάλογα με τη θέση του θεατή, η εμπειρία μπορεί να διαφέρει, δημιουργώντας μια διαφορετική σχέση με όσα συμβαίνουν στον χώρο.
Και τελικά, αυτό είναι που κάνει το έργο επίκαιρο. Σε μια εποχή που η τεχνητή νοημοσύνη εξελίσσεται με ταχύτητα και επηρεάζει όλο και περισσότερες πτυχές της ζωής, το θέατρο γίνεται ένας χώρος για να αναρωτηθείς τι σημαίνει να είσαι άνθρωπος, να δημιουργείς και να μοιράζεσαι κάτι ζωντανό με άλλους ανθρώπους. Χωρίς να απορρίπτει συλλήβδην την τεχνολογία, το «ΝΤΑΡFΣΤΕΛΕΡ» ανοίγει μια συζήτηση για τα όριά της και για την αξία όσων δεν χωρούν εύκολα σε έναν αλγόριθμο.
Πού και πότε μπορείς να δεις την παράσταση «ΝΤΑΡFΣΤΕΛΕΡ»
Μετά την επιτυχημένη πορεία της προηγούμενης σεζόν, η παράσταση επιστρέφει στο Θέατρο Ρεκτιφιέ, στο Μεταξουργείο, για έναν νέο κύκλο παραστάσεων. Οι παραστάσεις πραγματοποιούνται κάθε Δευτέρα και Τρίτη στις 21:00, με τον συγκεκριμένο κύκλο να έχει προγραμματιστεί έως τις 10 Νοεμβρίου. Το θέατρο βρίσκεται στη Λεωφόρο Κωνσταντινουπόλεως 119.
Για εισιτήρια μπορείς να απευθυνθείς στην Ticket Services ή στο ταμείο του θεάτρου, ελέγχοντας πρώτα τη διαθεσιμότητα, καθώς η προηγούμενη σεζόν είχε σημειώσει sold out. Το «ΝΤΑΡFΣΤΕΛΕΡ» είναι μια παραγωγή της Fabrica Athens, σε σκηνοθεσία του Θανάση Δόβρη, με τη συμμετοχή των Βασίλη Θεοδωρίδη, Θάνου Κατέχου, Γρηγόρη Πημενίδη, Ιωσήφ Καμπουράκη, Ναυσικάς Κοριαλού και Δάφνης Χασούρου.
Αν, λοιπόν, θέλεις να δεις μια θεατρική παράσταση που συνδυάζει τη δυστοπία με ερωτήματα για το παρόν και το μέλλον της τεχνολογίας, αυτή είναι μια αφορμή να βρεθείς στο Ρεκτιφιέ. Γιατί μπορεί το AI να υπόσχεται έναν κόσμο χωρίς λάθη, αλλά το θέατρο εξακολουθεί να βρίσκει τη δύναμή του ακριβώς σε όσα δεν μπορούν να προβλεφθούν.
Διάβασε επίσης:
Για σχόλια, μηνύματα ή φωτογραφικό υλικό σχετικά με το Mad.gr, επισκεφτείτε μας στο Facebook ή ακολουθήστε μας στο Instagram, στο TikTok και στο YouTube.
