Κινητά τηλέφωνα, tablets, υπολογιστές και τηλεοράσεις βρίσκονται πλέον μόνιμα στη διάθεση των παιδιών, γεγονός που έχει οδηγήσει σε έναν διαρκή δημόσιο διάλογο γύρω από τις πιθανές συνέπειες της παρατεταμένης χρήσης τους. Για χρόνια, ο «χρόνος που περνούν οι λιλιπούτειοι χρήστες μπροστά από μια οθόνη έχει ενοχοποιηθεί για τα πάντα: από διαταραχές ύπνου και συμπεριφοράς, μέχρι άγχος, κατάθλιψη και μειωμένη γνωστική λειτουργία. Ωστόσο, πρόσφατες επιστημονικές μελέτες έρχονται να αμφισβητήσουν αυτό το αφήγημα, παρουσιάζοντας μια πιο σύνθετη και λιγότερο καταστροφική εικόνα.
Σύμφωνα με ρεπορτάζ του BBC, ο καθηγητής ψυχολογίας Pete Etchells από το Πανεπιστήμιο Bath Spa υποστηρίζει ότι «η επιστημονική τεκμηρίωση για τις καταστροφικές συνέπειες του χρόνου μπροστά σε οθόνες απλώς δεν υφίσταται». Στο βιβλίο του «Unlocked: The Real Science of Screen Time», που βασίζεται σε ανάλυση εκατοντάδων μελετών, ο Etchells σημειώνει ότι μεγάλο μέρος της έρευνας στηρίζεται σε υποκειμενικές αναφορές και συχνά συγχέει τη συσχέτιση με την αιτιότητα.
Διάβασε επίσης: 8 στους 10 Gen Z θα παντρεύονταν με την τεχνίτη νοημοσύνη
Ήδη από το 2021, η American Psychological Association είχε δημοσιεύσει μελέτη που ανέλυσε 33 διαφορετικές έρευνες για τη χρήση οθονών, καταλήγοντας ότι οι επιπτώσεις στην ψυχική υγεία των εφήβων είναι περιορισμένες. Παράλληλα, μια ανασκόπηση έντεκα μελετών το 2024 δεν βρήκε ενδείξεις ότι το μπλε φως από τις οθόνες επηρεάζει σημαντικά τον ύπνο.
Αξιοσημείωτη είναι και μια μεγάλη έρευνα υπό την εποπτεία του καθηγητή Andrew Przybylski από το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, η οποία εξέτασε περισσότερες από 11.000 εγκεφαλικές απεικονίσεις παιδιών ηλικίας 9 έως 12 ετών. Τα ευρήματα έδειξαν κάποιες μικρές αλλαγές στις εγκεφαλικές συνδέσεις, αλλά καμία σαφή σύνδεση μεταξύ του χρόνου μπροστά στην οθόνη και σοβαρών προβλημάτων ψυχικής υγείας ή γνωστικής ανάπτυξης.
Οι ειδικοί υπογραμμίζουν ότι το πρόβλημα δεν είναι πάντα οι ίδιες οι οθόνες, αλλά συχνά η μοναξιά και η έλλειψη κοινωνικών δεσμών. Ο Pete Etchells περιγράφει χαρακτηριστικά μια μελέτη όπου παιδιά με αυξημένα συμπτώματα άγχους και κατάθλιψης παρατηρήθηκαν να κρατούν συνεχώς ένα κινητό στα χέρια τους. Όμως, η ανάλυση έδειξε ότι η αιτία δεν ήταν η χρήση της οθόνης, αλλά η κοινωνική απομόνωση. Παράλληλα, ο όρος «screen time» θεωρείται υπερβολικά γενικός, καθώς άλλο είναι το «doomscrolling» και η τοξικότητα των social media, και άλλο η δημιουργική ή κοινωνική χρήση, όπως η επικοινωνία με φίλους ή η παρακολούθηση εκπαιδευτικού περιεχομένου.
«Αν ο ανθρώπινος εγκέφαλος ήταν τόσο ευάλωτος σε αλλαγές του περιβάλλοντος, θα είχαμε εξαφανιστεί εδώ και καιρό», σχολιάζει χαρακτηριστικά ο καθηγητής Chris Chambers από το Πανεπιστήμιο Cardiff, επισημαίνοντας ότι αν υπήρχε μετρήσιμη έκπτωση στη γνωστική λειτουργία λόγω της χρήσης οθονών, θα είχε ήδη φανεί ξεκάθαρα στα δεδομένα των τελευταίων δεκαπέντε ετών. Αυτό δεν σημαίνει ότι οι κίνδυνοι του διαδικτύου δεν είναι υπαρκτοί. Οι ερευνητές αναγνωρίζουν σοβαρά θέματα όπως το grooming, η έκθεση σε ακατάλληλο περιεχόμενο και η υπερβολική ενασχόληση με τα social media. Ωστόσο, προειδοποιούν ότι η δαιμονοποίηση των οθονών μπορεί να αποβεί αντιπαραγωγική, μετατρέποντάς τες σε «απαγορευμένο καρπό» για τα παιδιά και οδηγώντας σε κρυφή ή παθητική χρήση.
Η συζήτηση για τις επιπτώσεις της ψηφιακής ζωής στα παιδιά δεν έχει καταλήξει σε οριστικά συμπεράσματα. Όμως, μια πιο ισορροπημένη προσέγγιση που εστιάζει όχι μόνο στον χρόνο, αλλά και στο περιεχόμενο της ψηφιακής δραστηριότητας, καθώς και στους κοινωνικούς και ψυχολογικούς παράγοντες, μοιάζει να είναι πιο χρήσιμη από τον φόβο ή τις ακραίες απαγορεύσεις. Ο εγκέφαλος, όπως δείχνουν τα δεδομένα, είναι πιο ανθεκτικός από ό,τι συχνά πιστεύουμε.
Κεντρική φωτογραφία: www.freepik.com
Διάβασε επίσης: Τέρμα τα γαβ και τα νιάου, η τεχνητή νοημοσύνη ετοιμάζεται να δώσει «φωνή» στο κατοικίδιο σου
Για σχόλια, μηνύματα ή φωτογραφικό υλικό σχετικά με το Mad.gr, επισκεφτείτε μας στο Facebook, επικοινωνήστε μέσω Twitter ή ακολουθήστε μας στο Instagram.
Για σχόλια, μηνύματα ή φωτογραφικό υλικό σχετικά με το Mad.gr, επισκεφτείτε μας στο Facebook, επικοινωνήστε μέσω Twitter ή ακολουθήστε μας στο Instagram.
