Τα βιβλία της εβδομάδας: Από τη μνήμη στο μυστήριο, κι από τον μύθο στο παιδικό βλέμμα

Η λογοτεχνία, σε κάθε της μορφή, μας προσκαλεί να συναντηθούμε με τον κόσμο και με τον εαυτό μας – άλλοτε μέσα από σπαρακτικές προσωπικές μαρτυρίες, άλλοτε μέσω σκοτεινών εγκλημάτων, αρχαίων μύθων ή παραμυθιών γεμάτων αισιοδοξία. Αυτή την εβδομάδα, οι βιβλιοπροτάσεις μας ξεκινούν από το βαθιά προσωπικό και ποιητικό σύμπαν του «Λευκού» της Χαν Γκανγκ, όπου η απώλεια και η μνήμη αποκτούν γλώσσα μέσα από το χρώμα και το σώμα. Στη συνέχεια, με το βιβλίο το «Βαγόνι των δολοφόνων» του Σεμπαστιέν Ζαπριζό, ταξιδεύουμε με ένα νυχτερινό τρένο που κρύβει φόνους και μυστικά, σε ένα νουάρ κλασικό της γαλλικής αστυνομικής λογοτεχνίας.

Διάβασε επίσης: Πρόεδροι, αυτοκράτορες, μυστήριο, γνώση και ιστορία στα βιβλία της εβδομάδας

Από εκεί, περνάμε στην αρχαία Ελλάδα μέσα από τη φρέσκια, θηλυκή ματιά της Jennifer Saint στην «Ηλέκτρα», όπου η κατάρα του οίκου των Ατρειδών αναβιώνει με τρόπο οικείο και συναρπαστικό. Ακολουθεί η Έστερ Πριν, η εμβληματική ηρωίδα του Άλικου Γράμματος του Nathaniel Hawthorne, σε ένα από τα πρώτα μεγάλα αμερικανικά μυθιστορήματα για τη ντροπή, την τιμή και την ηθική αντίσταση.

Ο Νικολάι Γκόγκολ μάς βυθίζει στο εσωτερικό σκοτάδι της ανθρώπινης ψυχής μέσα από το «Ημερολόγιο ενός τρελού», μια από τις πρώτες λογοτεχνικές καταγραφές της ψυχικής κατάρρευσης εκ των έσω. Και τέλος, έρχεται η μικρή Νικολίνα να μας υπενθυμίσει ότι κάθε πρόοδος ξεκινά από έναν φόβο και κάθε κατάκτηση από ένα «πέφτω και ξανασηκώνομαι» – σε μια τρυφερή ιστορία για παιδιά με τίτλο «Η Νικολίνα μαθαίνει σκι».

Από την πιο εσωτερική γραφή μέχρι την εξιχνίαση εγκλημάτων και από την τραγωδία του Τρωικού πολέμου έως τις πρώτες παιδικές νίκες, τα βιβλία αυτής της εβδομάδας συνθέτουν έναν πολύχρωμο λογοτεχνικό καμβά, έτοιμο να σας συγκινήσει, να σας συνεπάρει ή και να σας παρηγορήσει.

Χαν Γκανγκ – Λευκό

Η ποίηση του πένθους και της μνήμης

Κατά την παραμονή της σε μια ευρωπαϊκή πόλη σημαδεμένη από τη βία του B′ Παγκόσμιου πολέμου, σε μια πόλη με δριμείς χειμώνες, η συγγραφέας αναμετριέται με μια άλλη τραγωδία, που καθόρισε την πορεία της οικογένειάς της: τον θάνατο της μεγάλης της αδερφής, η οποία εγκατέλειψε τον κόσμο μόλις δύο ώρες μετά τη γέννησή της. Σε μια αφήγηση αυτοβιογραφική και θραυσματική, στιλπνή και σπαρακτική, που αναδύεται μέσα από λευκές εικόνες –τα σπάργανα που έγιναν σάβανο, το μητρικό γάλα που το μωρό δεν πρόλαβε να πιει, μια χούφτα λέξεις στο χαρτί–, η νομπελίστρια συγγραφέας ζωντανεύει τη μνήμη μιας αδερφής την οποία δεν πρόλαβε ποτέ να γνωρίσει, μετουσιώνοντας έτσι, απέριττα και ποιητικά, ένα θέμα βαθιά προσωπικό σε υψηλή λογοτεχνία. «Μεγάλωσα μέσα σ’ αυτή την ιστορία» γράφει η ίδια. Το Λευκό είναι ένας λυρικός αναστοχασμός πάνω στο πένθος, αλλά και στις αντοχές της ανθρώπινης ψυχής, στην αέναη προσπάθεια να πλάσουμε νέα ζωή από τις στάχτες της καταστροφής. Η έκδοση συμπληρώνεται από την όμορφη διάλεξη που έδωσε η Χαν Γκανγκ στο πλαίσιο της βράβευσής της με το Νόμπελ Λογοτεχνίας.

Αν είχες ζήσει εσύ,

εγώ δεν θα υπήρχα.

Αν ζω εγώ, πάει να πει

πως εσύ δεν μπορείς να υπάρξεις.

Μόνο για λίγο, φευγαλέα, σ’ εκείνο

το γαλαζωπό κενό ανάμεσα στο φως

και το σκοτάδι, μπορούμε να

διακρίνουμε η μια την άλλη.

«Όταν γράφω, χρησιμοποιώ το σώμα μου. Χρησιμοποιώ όλα τα αισθητηριακά ερεθίσματα της όρασης, της ακοής, της όσφρησης, της γεύσης, νιώθω την τρυφερότητα και τη θερμότητα, το κρύο και τον πόνο, αφουγκράζομαι τους χτύπους της καρδιάς μου, παρατηρώ την ανάγκη του οργανισμού μου για τροφή και νερό, τον τρόπο που περπατάω ή τρέχω, την αίσθηση του αέρα, της βροχής ή των νιφάδων του χιονιού πάνω στο δέρμα μου, την αίσθηση ενός χεριού μες στο δικό μου. Καθετί που ζωηρά προσλαμβάνω ως θνητό ον που το αίμα κυλάει στις φλέβες του, προσπαθώ να το ενσταλάζω στις φράσεις μου».

INFO

Χαν Γκανγκ

Λευκό

Μετάφραση: Δέσποινα Κανελλοπούλου

Εκδόσεις: Καστανιώτη

Σεμπαστιέν Ζαπριζό – Το βαγόνι των δολοφόνων

Ένα έγκλημα στο κουπέ, κι έξι ύποπτοι στο σκοτάδι

Όταν κλείνετε κουκέτα σ’ ένα νυχτερινό τρένο, προσέχετε με ποιους συνταξιδεύετε. Όταν στο κουπέ σας βρίσκουν μια γυναίκα στραγγαλισμένη, θυμηθείτε με ποιους συνταξιδέψατε. Όταν δολοφονούνται όλοι οι συνεπιβάτες σας, φυλαχτείτε. Αν ο δολοφόνος δεν είστε εσείς, έχετε μπλέξει για τα καλά.

Έξι άγνωστοι μεταξύ τους επιβάτες ταξιδεύουν στο ίδιο κουπέ με το νυχτερινό τρένο από τη Μασσαλία για το Παρίσι. Όταν το τρένο φτάνει στο Παρίσι, μια όμορφη νεαρή γυναίκα παραμένει ξαπλωμένη στην κουκέτα της. Δεν είναι στην αγκαλιά του ύπνου, ούτε καν στην αγκαλιά ενός από τους πολλούς εραστές της. Είναι νεκρή. Και οι συνεπιβάτες της εξαφανισμένοι. Το δυσάρεστο έργο της αναζήτησης του δολοφόνου ανατίθεται σε έναν κουρασμένο από το έγκλημα αστυνομικό επιθεωρητή ονόματι Αντουάν Πιερ Εμίλ Γκρατσιανό, με το παρατσούκλι «Γκράτσι». Η αστυνομία αναζητά τους υπόλοιπους επιβάτες του κουπέ, οι οποίοι δολοφονούνται ο ένας μετά τον άλλον…

Το νουάρ μυθιστόρημα του Σεμπαστιέν Ζαπριζό, του «Γκράχαμ Γκριν της Γαλλίας», πρωτοεκδόθηκε το 1962. Το 1965 διασκευάστηκε για τον κινηματογράφο από τον Κώστα Γαβρά (είναι και η πρώτη του ταινία). Ο Υβ Μοντάν ενσάρκωσε τον Γκράτσι, ενώ πρωταγωνιστούσαν επίσης η Σιμόν Σινιορέ, ο Μισέλ Πικκολί και ο Ζαν-Λουί Τρεντινιάν.

O Σεμπαστιέν Ζαπριζό (Sébastien Japrisot, 1931-2003), κατά κόσμον Ζαν Μπατίστ Ρόσσι, γεννήθηκε στη Μασσαλία το 1931, σε οικογένεια Ιταλών μεταναστών, και πέθανε στο Βισύ τον Μάρτιο του 2003.  Στη γαλλική λογοτεχνία εμφανίστηκε με το Les mal partis (1950) σε ηλικία μόλις δεκαοκτώ ετών, υπογράφοντας με το πραγματικό του όνομα. Για το μυθιστόρημα αυτό του απονεμήθηκε το Prix de l’Unanimité το 1966, στην επιτροπή του  βραβείου συμμετείχαν, μεταξύ άλλων, ο Ζαν-Πολ Σαρτρ, ο Λουί Αραγκόν, η Έλσα Τριολέ και ο Αρτύρ Αντάμοφ. Το Compartiment tueurs (Το βαγόνι των δολοφόνων) είναι το δεύτερο μυθιστόρημά του και πρωτοεκδόθηκε το 1962. Το έργο του Ζαπριζό, που εργάστηκε πολλά χρόνια ως σεναριογράφος και σκηνοθέτης του κινηματογράφου, περιλαμβάνει αρκετά μυθιστορήματα, ανάμεσά τους και το βραβευμένο με το Prix Interallié Un long dimanche de fiançailles (Οι ατέλειωτοι αρραβώνες, μτφρ. Βίκη Δέμου, Εκδόσεις Πατάκη, 1996), το οποίο έγινε ταινία το 2004 από τον Ζαν-Πιερ Ζενέ.

INFO

Σεμπαστιέν Ζαπριζό

Το βαγόνι των δολοφόνων

Μετάφραση:  Ανδρέας Παππάς

Εκδόσεις: Πατάκη

Jennifer Saint – Ηλέκτρα

Τρεις γυναίκες, μια κατάρα, μια αιώνια εκδίκηση

Μια συναρπαστική αφήγηση από την οπτική γωνία των ατρόμητων γυναικών που βρέθηκαν στην καρδιά των γεγονότων που διαδραματίστηκαν κατά τον Τρωικό Πόλεμο.

Ο οίκος του Ατρέα είναι καταραμένος. Η γενιά του στιγματισμένη από έναν κύκλο βίας και εκδίκησης. Η Jennifer Saint μάς εξιστορεί την ιστορία τριών γυναικών, που η μοίρα τους είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με αυτή την κατάρα και την ασταθή φύση των ανδρών και των θεών.

Η «Ηλέκτρα» είναι ένα έργο που απευθύνεται τόσο στους λάτρεις της αρχαίας τραγωδίας όσο και στους αναγνώστες της σύγχρονης λογοτεχνίας. Μια αναμέτρηση με τη μοίρα, το καθήκον και την ελευθερία — από μια από τις πλέον αξιόλογες φωνές του σύγχρονου μυθιστορήματος με θέμα την κλασική αρχαιότητα.

INFO

Saint Jennifer

Ηλέκτρα

Μετάφραση: Τέσυ Μπάιλα

Εκδόσεις: Κάκτος

Nathaniel Hawthorne – Το άλικο γράμμα

Η αμαρτία, η σιωπή και η δύναμη μιας γυναίκας

Διάβασε επίσης: Τα βιβλία της εβδομάδας: 8 ταξίδια με λέξεις σε ιδέες και σε συναισθήματα

Σε μια κοινότητα Πουριτανών της Νέας Αγγλίας του 17ου αιώνα, η Έστερ Πριν αποκτά παιδί κατά τη δίχρονη απουσία του συζύγου της στην Ευρώπη. Η κοινότητα τη διαπομπεύει υποχρεώνοντάς τη να φορά πάντα στο στήθος της το γράμμα Α, που δηλώνει την αμαρτία της, τη μοιχεία. Εκείνη παρά τις πιέσεις θα αρνηθεί σθεναρά να αποκαλύψει το όνομα του συζύγου της αλλά και του εραστή της, κερδίζοντας τον σεβασμό των συνανθρώπων της με τις πράξεις της. Η εσωτερική της δύναμη έρχεται σε οξεία αντίθεση με την ηθική δειλία του πατέρα του παιδιού της, ο οποίος την αφήνει να αντιμετωπίσει ολομόναχη την ενοχή και τον εξευτελισμό.

Σε αυτή την καυστική καταγραφή της έντασης μεταξύ ιδιωτικής και δημόσιας ζωής, η Έστερ με την ήρεμη αξιοπρέπειά της αποκαλύπτεται ως μία από τις πρώτες μεγάλες ηρωίδες της αμερικάνικης μυθοπλασίας.

Μια δραματική απεικόνιση της κοινωνικής ανυπακοής, της εκδίκησης και της ανθρώπινης αδυναμίας.

Ήταν δυνατόν να είναι αλήθεια; Έσφιξε τόσο άγρια το παιδί στον κόρφο της, που εκείνο έβγαλε φωνή· χαμήλωσε τα μάτια της στο άλικο γράμμα· το άγγιξε κιόλας με το δάχτυλο για να σιγουρευτεί ότι το μωρό και η ντροπή ήταν αληθινά. Ναι! –αυτά ήταν η πραγματικότητά της– όλα τα άλλα είχαν χαθεί!

INFO

Nathaniel Hawthorne

Το άλικο γράμμα

Μετάφραση: Γωγώ Αρβανίτη

Εκδόσεις: Μεταίχμιο

Νικολάι Γκόγκολ – Το ημερολόγιο ενός τρελού

Μια καταβύθιση στην ψύχωση χωρίς επιστροφή

Η ιστορία αυτή του Γκόγκολ, ένα μοναδικό αριστούργημα, βασίστηκε σε μεγάλο βαθμό σε άρθρα που δημοσιεύτηκαν σε εφημερίδες της εποχής του, για τους έγκλειστους των ψυχιατρικών ασύλων, και αποτελεί μία από τις πρώτες περιγραφές της ψύχωσης• έχει αποτελέσει ένα σημαντικό σημείο αναφοράς για ερευνητές και ψυχιάτρους που μελετούν την ιστορία της θεραπείας της ψυχικής ασθένειας πριν από τη σύγχρονη εποχή.

Το «Ημερολόγιο ενός τρελού» είναι το μόνο έργο του Νικολάι Γκόγκολ, γραμμένο σε πρώτο πρόσωπο, τονίζοντας έτσι την επιθυμία του συγγραφέα, να έχει ο αναγνώστης την εμπειρία της ψυχικής αποδιοργάνωσης του ήρωα της ιστορίας από πρώτο χέρι, χωρίς την απάλυνση της σκληρής πραγματικότητας μέσω του λόγου ενός εξωτερικού αφηγητή. Η μορφή αυτή επιτρέπει στον αναγνώστη να δει την ψυχική κατάρευση βήμα προς βήμα και όχι την προβολή της τραγικής αυτής εξέλιξης από κάποιον τρίτο διαμεσολαβητή. Το τοπίο της αφήγησης της ιστορίας είναι πλήρως ελεγχόμενο από την ψυχωσική φωνή του ήρωα της ιστορίας, που βυθίζει έτσι πλήρως τον αναγνώστη σε όλες τις αντιφάσεις της ψυχικά διαστρεβλωμένης ματιάς του.

INFO

Νικολάι Γκόγκολ

Το ημερολόγιο ενός τρελού

Μετάφραση: Ελένη Μπακοπούλου

Εκδόσεις: Ερατώ

Μαρία-Γκεράλντα Ζύκα Νίκιτς – Η Νικολίνα μαθαίνει σκι

Το πρώτο «μπράβο» μετά τον φόβο

Η Νικολίνα αγαπά τη θάλασσα, αλλά υπάρχει κάτι που την τρομάζει: το θαλάσσιο σκι! «Φοβάμαι… κι αν πέσω;» λέει ξανά και ξανά. Όμως, οι γονείς της είναι δίπλα της, την ενθαρρύνουν µε αγάπη και της θυμίζουν ότι όλα ξεκινούν µε µια προσπάθεια. Μετά από μερικές βουτιές και αποτυχημένες προσπάθειες, η Νικολίνα δεν τα παρατά. Και τότε… γίνεται κάτι μαγικό! Καταφέρνει να σταθεί πάνω στα νερά και να κάνει σκι! Μια τρυφερή ιστορία για τον φόβο, την επιμονή και τη χαρά του «τα κατάφερα!»

Η έκδοση συνοδεύεται από δραστηριότητες για παιδιά στις τελευταίες σελίδες του βιβλίου.

INFO

Μαρία-Γκεράλντα Ζύκα Νίκιτς

Η Νικολίνα μαθαίνει σκι

Ηλικία: 3+

Εικονογράφηση: Ιωάννα Καλοστεφάνου

Εκδόσεις: Αγγελάκη

Διάβασε επίσης: 6 βιβλία για εκείνους που δεν διαβάζουν για να ξεχάσουν, αλλά… για να θυμηθούν