Η ερώτηση για το ποια είναι η πιο τρομακτική ταινία όλων των εποχών απασχολεί εδώ και δεκαετίες θεατές και κριτικούς. Για άλλους η απάντηση είναι το «Psycho» του Alfred Hitchcock, για άλλους το «Παρασκευή και 13», ενώ δεν είναι λίγοι εκείνοι που παρακολουθούν τον «Εξορκιστή» και μετά… χάνουν τον ύπνο τους. Όμως, ο φόβος είναι υποκειμενικός, όπως κάθε αίσθημα, και για χρόνια κάθε αντικειμενική απάντηση ήταν αδύνατη. Μέχρι τη στιγμή που η επιστήμη αποφάσισε να μετρήσει τον τρόμο με αριθμούς.
Το ετήσιο πρόγραμμα Science of Scare Project, που διοργανώνεται από την πλατφόρμα MoneySuperMarket Broadband και επιμελείται ομάδα ερευνητών με επικεφαλής τον Steven Hartman, επιχειρεί να απαντήσει στο ερώτημα με μετρήσιμα δεδομένα. Στο πλαίσιο της έρευνας, 250 εθελοντές παρακολουθούν 40 επιλεγμένες ταινίες τρόμου σε ειδικά διαμορφωμένη αίθουσα προβολής, ενώ φορούν συσκευές καταγραφής καρδιακών παλμών. Οι επιστήμονες καταγράφουν τις μεταβολές στους παλμούς ανά λεπτό και συγκρίνουν τις αυξήσεις κατά τη διάρκεια κρίσιμων σκηνών.
Διάβασε επίσης: Καθηλωτικός Ralph Fiennes στο 28 Χρόνια Μετά: Ο Ναός των Οστών
Ο Steven Hartman, υπεύθυνος του προγράμματος, εξηγεί ότι «το σύστημα Scare Score συνδυάζει την αύξηση των παλμών και τη μείωση της μεταβλητότητας του καρδιακού ρυθμού, ώστε να προκύψει μια συνολική βαθμολογία φόβου από το 0 έως το 100». Όσο υψηλότερος είναι ο μέσος καρδιακός ρυθμός, τόσο εντονότερη θεωρείται η αντίδραση φόβου. Αντίστοιχα, όσο μικρότερη είναι η μεταβλητότητα, τόσο μεγαλύτερο θεωρείται το άγχος και η αίσθηση απειλής. Ο Steven Hartman εξηγεί ότι «ο στόχος δεν είναι να κρίνουμε την ποιότητα των ταινιών, αλλά να μετρήσουμε ποια έργα προκαλούν τη μεγαλύτερη φυσιολογική αντίδραση φόβου». Τα δεδομένα ανανεώνονται κάθε χρόνο, με νέες ταινίες να προστίθενται στη λίστα βάσει προτάσεων κριτικών, ειδικών του είδους και της ίδιας της κοινότητας των φίλων των ταινιών τρόμου. Για λόγους σύγκρισης, οι ερευνητές χρησιμοποιούν και ταινίες εκτός είδους. Σύμφωνα με τα στοιχεία τους, το «Shrek» συγκεντρώνει μόλις 3 μονάδες φόβου σε κλίμακα 100, λειτουργώντας ως ταινία ελέγχου.
Η κατάταξη του 2025 περιλαμβάνει μόνο αγγλόφωνες παραγωγές. Στην κορυφαία δεκάδα κυριαρχούν έργα όπου ο τρόμος βασίζεται στην ατμόσφαιρα, το ξαφνικό σοκ και τη διαρκή αίσθηση απειλής.
Στην πρώτη θέση βρίσκεται το «Sinister» του Scott Derrickson με Scare Score 96 το οποίο αναδεικνύεται για ακόμη μία χρονιά η πιο τρομακτική ταινία σύμφωνα με τις μετρήσεις. Από τα πρώτα λεπτά, με τη σοκαριστική εναρκτήρια σκηνή, η ταινία οδηγεί τον καρδιακό ρυθμό των θεατών σε διαρκή άνοδο. Ο κεντρικός ήρωας, ένας συγγραφέας αστυνομικών ιστοριών, ανακαλύπτει ένα φιλμ 8mm που συνδέεται με εγκλήματα του παρελθόντος και επιμένει να τα ερευνά, κρατώντας σκοτεινά μυστικά από την οικογένειά του. Η επιλογή του να παραμείνει στο σπίτι αποδεικνύεται μοιραία.
Στη δεύτερη θέση ακολουθεί το «Host» του Rob Savage, με βαθμολογία 95, μια ταινία γυρισμένη εξ ολοκλήρου μέσω διαδικτυακής πλατφόρμας κατά τη διάρκεια της πανδημίας. Η ιστορία μιας διαδικτυακής σεάνς που εκτρέπεται σε υπερφυσικό εφιάλτη φαίνεται να επηρεάζει ιδιαίτερα τους θεατές, πιθανόν λόγω της οικειότητας του ψηφιακού περιβάλλοντος. Ο Steven Hartman σημειώνει ότι «το μέσο προβολής λειτουργεί ως πολλαπλασιαστής φόβου, επειδή θυμίζει την καθημερινή εμπειρία των θεατών».
Στην τρίτη θέση κατατάσσεται το «Skinamarink»του Kyle Edward Ball με σκορ 91. Η καναδική ανεξάρτητη παραγωγή, με προϋπολογισμό μόλις 15.000 δολάρια, αφηγείται την ιστορία δύο παιδιών που ξυπνούν τη νύχτα και ανακαλύπτουν ότι ο πατέρας τους έχει εξαφανιστεί και ότι πόρτες και παράθυρα λείπουν από το σπίτι. Η λιτή αφήγηση και η αίσθηση εγκλεισμού οδηγούν σε υψηλές μετρήσεις καρδιακών παλμών, κατατάσσοντας την ταινία απευθείας στην πρώτη τριάδα.
Τέταρτο έρχεται το «Insidious» (Παγιδευμένη ψυχή) του James Wan με 90 μονάδες φόβου. Μια οικογένεια μετακομίζει σε νέο σπίτι και ο γιος της πέφτει ανεξήγητα σε κώμα. Η αποκάλυψη ότι δαιμονικές οντότητες επιχειρούν να χρησιμοποιήσουν το παιδί ως πύλη προς τον κόσμο των ζωντανών ανεβάζει σταθερά τους παλμούς των θεατών. Οι ερευνητές καταγράφουν έντονες αυξήσεις σε συγκεκριμένες σκηνές, που θεωρούνται από τις πιο τρομακτικές του σύγχρονου κινηματογράφου.
Στην πέμπτη θέση βρίσκεται το «The Conjuring» (Το Κάλεσμα) του James Wan με σκορ 88. Η ιστορία μιας οικογένειας σε απομονωμένη αγροικία και η παρέμβαση των παραφυσικών ερευνητών Ed και Lorraine Warren οδηγούν σε μια αλυσίδα σκηνών υψηλής έντασης. Σύμφωνα με τα δεδομένα, η σταθερότητα των αυξήσεων στους παλμούς εξηγεί γιατί η ταινία παραμένει σημείο αναφοράς στο είδος.
Έκτο κατατάσσεται το «Hereditary» (Η Διαδοχή) του Ari Aster με 81 μονάδες. Στηρίζεται στη σταδιακή συσσώρευση έντασης και στη διάλυση μιας οικογένειας από το πένθος και το ανεξήγητο. Την εξάδα συμπληρώνει το «Hereditary» του Ari Aster. Η ταινία εξετάζει το πένθος, την οικογενειακή κληρονομιά και την παρουσία του ανεξήγητου μέσα από την ιστορία μιας μητέρας που ανακαλύπτει ότι μπορεί να επικοινωνεί με τους νεκρούς. Οι μετρήσεις δείχνουν ότι η ένταση δεν προκύπτει μόνο από τα ξαφνικά σοκ, αλλά και από τη μακρά συσσώρευση αγωνίας.
Στην έβδομη θέση συναντάται το «Smile 2» με σκορ 79. Η συνέχεια της επιτυχημένης σειράς εντυπωσιάζει και χάρη στην ερμηνεία της Naomi Scott, την οποία αρκετοί κριτικοί θεωρούν υποψήφια για σημαντικές διακρίσεις.
Όγδοο κατατάσσεται το «Smile» (Χαμογέλα) με 78 μονάδες. Παρά τις επιφυλάξεις για το πρώτο μέρος, οι μετρήσεις δείχνουν σταθερή αύξηση καρδιακών παλμών σε κρίσιμες σκηνές.
Στην ένατη θέση βρίσκεται το «The Exorcism of Emily Rose» (Ο εξορκισμός της Έμιλι Ρόουζ) του Scott Derrickson με σκορ 76. Ο συνδυασμός δικαστικού δράματος και εξορκισμού διατηρεί υψηλά επίπεδα έντασης.
Τη δεκάδα κλείνουν ισόβαθμα το «Talk to Me» (Μίλα μου) των Danny και Michael Philippou και το «Hell House LLC» του Stephen Cognetti με 75 μονάδες. Και οι δύο ταινίες βασίζονται στη σταδιακή οικοδόμηση τρόμου και στη χρήση απλών καθημερινών χώρων ως σκηνικών απειλής.
Σύμφωνα με τους ερευνητές, κάθε χρόνο προστίθενται λίγες νέες παραγωγές στη λίστα. Το 2025 έκανε εντυπωσιακή είσοδο το «Smile 2», ενώ άλλες ταινίες όπως το «Bring Her Back», το «The Conjuring Last Rites» και το «Weapons» βρέθηκαν χαμηλότερα στην κατάταξη. Ορισμένοι πολυαναμενόμενοι τίτλοι δεν κατάφεραν να μπουν στην λίστα.
Ο Steven Hartman επισημαίνει ότι «οι μετρήσεις δεν υποκαθιστούν την προσωπική εμπειρία, αλλά προσφέρουν έναν αξιόπιστο δείκτη για το πόσο έντονα αντιδρά το σώμα στον φόβο». Παρά τη σχετική αυθαιρεσία της μεθόδου, τα αποτελέσματα προσφέρουν μια ενδιαφέρουσα εικόνα για το πώς ο τρόμος μεταφράζεται σε φυσιολογική ένταση.
Σε κάθε περίπτωση, η λίστα επιβεβαιώνει ότι ο κινηματογραφικός φόβος δεν προκύπτει μόνο από τα ξαφνικά σοκ αλλά και από τη μακρά αναμονή, την ατμόσφαιρα και την ταύτιση με τους χαρακτήρες. Και ίσως, τελικά, αυτός να είναι ο πιο ακριβής δείκτης τρόμου που μπορεί να προσφέρει η επιστήμη.
Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι οι πιο τρομακτικές ταινίες μοιράζονται κοινά χαρακτηριστικά. Απρόθυμοι ήρωες που βρίσκονται ξαφνικά σε επικίνδυνες καταστάσεις, ειδικοί που γνωρίζουν περισσότερα από τους υπόλοιπους χαρακτήρες, μετακομίσεις σε άγνωστα σπίτια και ισχυρές απειλές που θέτουν σε κίνδυνο τη ζωή και την ψυχική ισορροπία. Ο Steven Hartman υπογραμμίζει ότι «χωρίς ισχυρά διακυβεύματα και χαρακτήρες που προκαλούν ενσυναίσθηση, ακόμη και οι πιο καλοσχεδιασμένες σκηνές δεν παράγουν τον ίδιο φόβο».
Το Science of Scare Project συνεχίζεται και τα επόμενα χρόνια, με νέες παραγωγές να προστίθενται στη λίστα και παλαιότερες να μετακινούνται στην κατάταξη. Εκείνο που προκύπτει με σαφήνεια είναι ότι ο κινηματογραφικός τρόμος μπορεί πλέον να μετρηθεί με παλμούς, αλλά η εμπειρία του φόβου παραμένει βαθιά προσωπική και αξεχώριστη από τη μνήμη και τις αντοχές κάθε θεατή.
Διάβασε επίσης: Η πιο σκοτεινή νύφη έρχεται στα cinema (video)
Για σχόλια, μηνύματα ή φωτογραφικό υλικό σχετικά με το Mad.gr, επισκεφτείτε μας στο Facebook, επικοινωνήστε μέσω Twitter ή ακολουθήστε μας στο Instagram.
