Η Soula Glamorous και ο Στάθης Σχίζας βρέθηκαν πρόσφατα στο επίκεντρο συζητήσεων που «άναψαν» για ακόμη μία φορά τη δημόσια συζήτηση γύρω από το πώς λειτουργεί η ανωνυμία στα social media. Με αφορμή τέτοιου είδους περιστατικά, έρχεσαι αντιμέτωπος με μια πραγματικότητα που πλέον έχει γίνει καθημερινότητα: το πόσο εύκολα μπορεί κάποιος να δημιουργήσει ένα ψεύτικο προφίλ και να εκφραστεί, να σχολιάσει ή ακόμη και να επιτεθεί, χωρίς να είναι άμεσα αναγνωρίσιμος.
Σήμερα, η δημιουργία ενός λογαριασμού σε πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης μπορεί να γίνει μέσα σε λίγα λεπτά. Ένα όνομα που δεν αντιστοιχεί σε πραγματικό πρόσωπο, μια φωτογραφία από το διαδίκτυο και ελάχιστα ή καθόλου προσωπικά στοιχεία αρκούν για να δημιουργηθεί μια ψηφιακή «ταυτότητα» που μπορεί να σχολιάζει, να επικοινωνεί και να παρεμβαίνει σε δημόσιες συζητήσεις. Αυτό δίνει τη δυνατότητα σε οποιονδήποτε να εκφραστεί, όμως ταυτόχρονα ανοίγει και την πόρτα σε συμπεριφορές που υπό άλλες συνθήκες ίσως να μην υπήρχαν.
Πώς να αναβαθμίσεις το Instagram Feed σου – 5 tricks που θα «απογειώσουν» την εικόνα σου
Όταν η ανωνυμία αλλάζει τη συμπεριφορά
Το πιο κρίσιμο σημείο σε αυτό το φαινόμενο είναι η αίσθηση ανωνυμίας. Πίσω από ένα ψεύτικο προφίλ, πολλοί χρήστες νιώθουν ότι δεν θα υπάρξουν συνέπειες για όσα γράφουν ή κάνουν. Αυτή η ψευδαίσθηση «αορατότητας» συχνά οδηγεί σε πιο ακραίο λόγο, πιο έντονες αντιδράσεις και σε ορισμένες περιπτώσεις σε προσβλητική ή επιθετική συμπεριφορά.
Στην πραγματική ζωή, η κοινωνική παρουσία, η αναγνώριση και η άμεση επαφή με τους άλλους λειτουργούν ως φίλτρα συμπεριφοράς. Στο διαδίκτυο όμως, αυτά τα φίλτρα συχνά εξασθενούν. Όταν κάποιος δεν βλέπει άμεσα τον αντίκτυπο των λέξεών του, είναι πιο εύκολο να ξεπεράσει όρια που διαφορετικά δεν θα ξεπερνούσε.
Πώς στήνεται ένα ψεύτικο προφίλ
Η τεχνολογία έχει κάνει τη διαδικασία εξαιρετικά απλή. Ένα email, ένας αριθμός τηλεφώνου και μερικά δευτερόλεπτα αρκούν για τη δημιουργία λογαριασμού. Από εκεί και πέρα, η επιλογή ανώνυμου ονόματος ή η χρήση ψεύτικης φωτογραφίας είναι αρκετή για να διαμορφωθεί ένα προφίλ που δύσκολα μπορεί να συνδεθεί με πραγματικό πρόσωπο. Σε πολλές περιπτώσεις, τέτοια accounts χρησιμοποιούνται απλώς για παρατήρηση ή ψυχαγωγία. Όμως υπάρχουν και περιπτώσεις όπου χρησιμοποιούνται για σχόλια, αντιπαραθέσεις, ακόμα και για στοχευμένες επιθέσεις ή παραπληροφόρηση. Εκεί ακριβώς ξεκινά το πρόβλημα της ευθύνης.
Οι συνέπειες στην καθημερινή επικοινωνία
Το φαινόμενο των ψεύτικων προφίλ δεν επηρεάζει μόνο όσους στοχοποιούνται, αλλά και τη συνολική ποιότητα της διαδικτυακής επικοινωνίας. Όταν δεν είναι ξεκάθαρο ποιος μιλάει, η εμπιστοσύνη μειώνεται. Οι συζητήσεις γίνονται πιο τοξικές, ενώ πολλές φορές η ουσία χάνεται πίσω από εντάσεις και προσωπικές αντιπαραθέσεις. Παράλληλα, δημιουργείται ένα περιβάλλον όπου η παραπληροφόρηση μπορεί να εξαπλωθεί πιο εύκολα, αφού η πηγή της δεν είναι πάντα αναγνωρίσιμη ή αξιόπιστη.
Η ανάγκη για ψηφιακή υπευθυνότητα
Το ζητούμενο δεν είναι η πλήρης κατάργηση της ανωνυμίας, αλλά η ισορροπία ανάμεσα στην ελευθερία έκφρασης και την υπευθυνότητα. Η ψηφιακή εποχή απαιτεί μεγαλύτερη επίγνωση για το πώς χρησιμοποιούνται τα social media και ποιες είναι οι συνέπειες των πράξεων μας, ακόμα και όταν αυτές γίνονται πίσω από μια οθόνη. Η ενημέρωση, η παιδεία στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και η κατανόηση ότι κάθε προφίλ μπορεί να αντιπροσωπεύει έναν πραγματικό άνθρωπο αποτελούν βασικά στοιχεία για ένα πιο υγιές διαδικτυακό περιβάλλον.
Ένα φαινόμενο που συνεχώς εξελίσσεται
Καθώς η τεχνολογία εξελίσσεται, το ίδιο συμβαίνει και με τις μορφές ανωνυμίας στο διαδίκτυο. Νέα εργαλεία, νέες πλατφόρμες και νέοι τρόποι επικοινωνίας δημιουργούν συνεχώς νέες προκλήσεις. Το μόνο βέβαιο είναι ότι το ζήτημα των ψεύτικων προφίλ και της ανωνυμίας δεν πρόκειται να εξαφανιστεί. Αντίθετα, θα παραμείνει ένα από τα πιο σημαντικά θέματα της ψηφιακής εποχής, επηρεάζοντας τον τρόπο που σκέφτεσαι, σχολιάζεις και αλληλεπιδράς καθημερινά στο διαδίκτυο.
Ghosting και «block delete»: Η νέα τάση που αλλάζει τον τρόπο που τελειώνουν οι σχέσεις
Για σχόλια, μηνύματα ή φωτογραφικό υλικό σχετικά με το Mad.gr, επισκεφτείτε μας στο Facebook, επικοινωνήστε μέσω Twitter ή ακολουθήστε μας στο Instagram.
